Najważniejsze na dziś: w obecnym modelu CRU JSFP wartość umowy wykazuje się w złotych, bez VAT, z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku. Przy umowach w euro przepisy nie narzucają jednak jednego kursu przeliczeniowego, więc jednostka powinna przyjąć własną, jednolitą i udokumentowaną regułę.
Co wynika wprost z przepisów
W obecnym modelu CRU JSFP wartość umowy wykazuje się w złotych, z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku. Wynika to z § 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 30 marca 2026 r. w sprawie Centralnego Rejestru Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych.
Jednocześnie § 2 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia stanowi, że przy określaniu wartości umowy nie uwzględnia się podatku od towarów i usług. W praktyce oznacza to, że dla umowy wyrażonej w euro do CRU JSFP potrzebna jest wartość umowy w złotych, określona bez VAT.
Co wchodzi do wartości umowy
Rozporządzenie precyzuje również, co wchodzi do wartości umowy. Co do zasady jest to całkowita wartość określona w umowie. Jeżeli umowa została zawarta na czas nieoznaczony, przyjmuje się wartość określoną w umowie za pierwsze 48 miesięcy jej wykonywania.
Jeżeli wartość nie została określona w umowie, bierze się łączną wysokość środków, które jednostka sektora finansów publicznych zamierza przeznaczyć na realizację umowy, a przy umowie bezterminowej — środki planowane na pierwsze 48 miesięcy. Do wartości wlicza się opcje oraz wznowienia, natomiast nie wlicza się VAT.
Wysokość środków faktycznie wydatkowanych na realizację umowy nie zmienia sposobu określenia wartości umowy na potrzeby CRU JSFP.
Najważniejsza luka praktyczna: brak ustawowego kursu
Najważniejsza praktyczna obserwacja jest taka, że przepisy wykonawcze nie wskazują wprost kursu walutowego ani dnia przeliczenia waluty obcej na złote. Ustawodawca przesądził więc format publikacji wartości, ale nie zdefiniował osobnej „tabeli CRU JSFP” dla umów w walutach obcych.
Tego obszaru nie warto zostawiać przypadkowi. Jednostka powinna domknąć go własną, spójną i audytowalną regułą wewnętrzną.
Na jakie pytania musi odpowiadać wewnętrzna reguła
- z jakiego dnia przyjmowany jest kurs przeliczeniowy,
- z jakiego źródła pochodzi kurs,
- czy przeliczana jest wartość pierwotna umowy, czy wartość po zmianach,
- jak dokumentowane jest przeliczenie przy aneksie, zmianie wartości albo aktualizacji informacji w CRU JSFP.
Jaką metodę można przyjąć w praktyce
W praktyce jednostka może rozważyć oparcie się na kursie średnim NBP z przyjętego w instrukcji dnia, na przykład z dnia zawarcia umowy, z dnia poprzedzającego zawarcie umowy albo z dnia ustalenia wartości na potrzeby dokumentacji postępowania.
Można też przyjąć regułę odwołującą się do kursu zastosowanego w dokumentacji zamówienia, jeżeli jednostka chce zachować spójność między CRU JSFP a dokumentacją zakupową.
Ważne rozróżnienie: to jest rekomendacja organizacyjna, a nie odrębna reguła kursowa zapisana w rozporządzeniu o CRU JSFP.
Dlaczego jedna zasada dla całej organizacji jest kluczowa
Dla stabilności danych najlepiej przyjąć jedną zasadę dla całej organizacji. Jeżeli ta sama jednostka raz przelicza umowę z euro według kursu z dnia zawarcia, innym razem według kursu z dnia publikacji, a jeszcze innym razem według kursu użytego w księgowości, dane w rejestrze przestają być porównywalne.
To utrudnia audyt, raportowanie i wyjaśnianie różnic między CRU JSFP, dokumentacją zamówienia, ewidencją umów oraz systemem finansowo-księgowym.
Osobny problem: aneksy i zmiany wartości
Osobno trzeba uregulować aneksy i zmiany wartości. Jeżeli zmiana umowy wpływa na wartość wykazywaną w CRU JSFP, jednostka powinna wiedzieć, czy aktualizuje wartość według kursu pierwotnego, kursu z dnia aneksu, czy według innej przyjętej metody.
Najgorszym rozwiązaniem jest każdorazowe podejmowanie decyzji „ręcznie”, bez opisanej reguły. To prosta droga do niespójności danych i trudnych pytań przy kontroli.
Jak powinien wyglądać zapis w instrukcji wewnętrznej
Przykładowa reguła organizacyjna: „W przypadku umów zawartych w walucie obcej wartość umowy na potrzeby CRU JSFP przelicza się na złote według kursu określonego w wewnętrznej procedurze jednostki. Procedura wskazuje źródło kursu, dzień kursu, osobę odpowiedzialną za przeliczenie, sposób dokumentowania przeliczenia oraz zasady postępowania przy zmianie wartości umowy.”
Takie rozwiązanie nie udaje, że rozporządzenie rozstrzyga wszystko. Przeciwnie — uczciwie identyfikuje miejsce, w którym jednostka musi przyjąć własną regułę organizacyjną.
Wniosek praktyczny: CRU JSFP wymaga podania wartości umowy w złotych, bez VAT, z uwzględnieniem opcji i wznowień oraz szczególnych zasad dla umów bezterminowych. Przy umowach w euro przepisy nie narzucają jednak jednego kursu przeliczeniowego. Jednostka powinna więc przyjąć własną, jednolitą i udokumentowaną zasadę przeliczania walut obcych, a następnie stosować ją konsekwentnie do wszystkich umów.
Źródła
- Art. 34a ust. 7 pkt 6 ustawy o finansach publicznych — zakres pola „wartość umowy”.
- § 2 rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 30 marca 2026 r. — sposób określania wartości umowy, umowy bezterminowe, opcje, wznowienia, brak VAT oraz brak wpływu faktycznie wydatkowanych środków.
- § 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 30 marca 2026 r. — obowiązek wskazania wartości umowy w złotych z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku.